29.6.2021

1. Šta je uloga Centralne banke Bosne i Hercegovine kao fiskalnog agenta države i depozitara?

Centralna banka Bosne i Hercegovine kao fiskalni agent


1. Zakonom o Centralnoj banci Bosne i Hercegovine (član 4.) definisano je da Centralna banka Bosne i Hercegovine pruža bankarske usluge, tj. izvršava transakcije po nalogu Ministarstva finansija i trezora BiH u vezi sa servisiranjem vanjskog duga BiH i djeluje kao fiskalni agent za članstvo BiH u međunarodnim finansijskim institucijama. U skladu s Ugovorom o obavljanju poslova bankarskog i fiskalnog agenta između Centralne banke Bosne i Hercegovine i Ministarstva finansija i trezora BiH, Centralna banka Bosne i Hercegovine izvršava poslove bankara, depozitara, zastupnika pri plaćanju i fiskalnog agenta.

Na osnovu Zakona o dugu, zaduživanju i garancijama BiH, Centralna banka Bosne i Hercegovine pruža bankarske usluge i izvršava transakcije po nalogu Ministarstva finansija i trezora BiH u vezi sa servisiranjem vanjskog duga BiH. Ministarstvo  je nadležno za provođenje procedura za zaduživanje i upravljanje državnim dugom, osigurava pokriće obaveza u domaćoj valuti i vodi bazu podataka o vanjskom dugu BiH. Pored Zakona o Centralnoj banci Bosne i Hercegovine i Zakona o dugu, zaduživanju i garancijama BiH, uloga Centralne banke Bosne i Hercegovine i Ministarstva finansija i trezora BiH po poslovima servisiranja vanjskog duga BiH definisana je i Zakonom o finansiranju institucija BiH, Zakonom o sistemu indirektnog oporezivanja u BiH i Zakonom o uplatama na jedinstveni račun i raspodjeli prihoda.

Poslovi, zadaci, nadležnosti i međusobni odnosi između Ministarstva finansija i trezora BiH i Centralne banke Bosne i Hercegovine definisani su bilateralnim Ugovorom o servisiranju vanjskog duga BiH, koji su dvije institucije zaključile prvi put 2001. godine (zadnja verzija zaključena je 2013. godine). Centralna banka Bosne i Hercegovine je prema odredbama navedenog Ugovora nadležna za:

• blagovremeno osiguranje potrebnih iznosa u stranim valutama za plaćanje dospjelih obaveza;

• blagovremeno i tačno izvršenje plaćanja na osnovu naloga / instrukcija Ministarstva;

• korespondenciju sa stranim bankama i kreditorima u vezi s plaćanjem obaveza i

• izvještavanje Ministarstva o svim izvršenim transakcijama.

Sredstva potrebna za servisiranje vanjskog duga u domaćoj valuti osigurava Ministarstvo finansija i trezora BiH od Uprave za indirektno oporezivanje i / ili direktnim uplatama krajnjih korisnika kredita. Godišnji plan sredstava potrebnih za servisiranje vanjskog duga dio je dokumenta „Budžet institucija BiH i međunarodnih obaveza“, koji donosi Parlamentarna skupština BiH. U skladu sa zaključenim Ugovorom o obavljanju poslova bankarskog i fiskalnog agenta između Centralne banke Bosne i Hercegovine i Uprave za indirektno oporezivanje, a na osnovu Zakona o uplatama na jedinstveni račun i raspodjeli prihoda, vodi se jedinstveni račun Uprave za indirektno oporezivanje za prikupljanje prihoda od indirektnih poreza. Po ovom aranžmanu komercijalne banke na dnevnoj osnovi transferiraju na račun za evidentiranje, držanje i raspodjelu prihoda Uprave za indirektno oporezivanje kod Centralne banke Bosne i Hercegovine sve prikupljene prihode, a potom se ti prihodi po nalogu Uprave za indirektno oporezivanje svakodnevno alociraju na više računa po različitim namjenama u skladu sa zakonskom regulativom i nalogom UIO. Na osnovu Zakona o akcizama prikupljaju se sredstava uplaćenih po osnovu putarina na račun Uprave za indirektno oporezivanje kod Centralne banke Bosne i Hercegovine, te vrši raspored ovih sredstava po nalogu Uprave za indirektno oporezivanje prema entitetima i Brčko distriktu.

Centralna banka Bosne i Hercegovine je fiskalni agent i izvršava transakcije u vezi sa članstvom i aranžmanima BiH u Međunarodnom monetarnom fondu od 2002. godine na osnovu odluke Vijeća ministara BiH koja je zvanično objavljena u službenim listovima BiH. Međusobni odnosi, nadležnosti i postupanje pet institucija u BiH (Centralna banka Bosne i Hercegovine, Ministarstvo finansija i trezora, Federalno ministarstvo finansija, Ministarstvo finansija Republike Srpske i Uprava za indirektno oporezivanje) vezano za finansijske aranžmane s Međunarodnim monetarnim fondom definisani su memorandumima o razumijevanju (prvi je zaključen 2002. godine, na snazi su onaj iz 2016. godine i 2020. godine). Centralna banka Bosne i Hercegovine je depozitar za račune (gotovinske i vrijednosne papire) koje Međunarodni monetarni fond drži kod fiskalnog agenta (obično su to centralne banke) svih članica u skladu sa Statutom (engl. Articles of Agreement) Međunarodnog monetarnog fonda. Da bi se izvršile transakcije odobrenja sredstava od Međunarodnog monetarnog fonda i plaćanja obaveza prema Međunarodnom monetarnom fondu, Centralna banka Bosne i Hercegovine vodi namjenski Depozitni račun za transakcije s Međunarodnim monetarnim fondom, s podračunima Federacije BiH, Republike Srpske i Brčko distrikta. Centralna banka Bosne i Hercegovine izvršava transakcije s Međunarodnim monetarnim fondom nakon što nadležne institucije u BiH osiguraju puno pokriće u domaćoj valuti na spomenutom računu / podračunima. Kvota BiH, koja predstavlja uplaćeni i upisani „kapital“ svake zemlje članice u opšti / generalni izvor sredstava Međunarodnog monetarnog fonda  iznosi 265,2 miliona SDR.

U skladu sa Statutom Svjetske banke, Centralna banka Bosne i Hercegovine je depozitar za članice grupe Svjetske banke: IBRD, IDA i MIGA. Po nalogu navedenih članica, Centralna banka Bosne i Hercegovine izvršava transakcije kupoprodaje strane valute za domaću i izvršava plaćanja / transfere krajnjim korisnicima u domaćem platnom prometu.

Centralna banka Bosne i Hercegovine, u skladu s Ugovorom zaključenim s Agencijom za osiguranje depozita BiH obavlja poslove evidencije portfolija vrijednosnih papira ove institucije kojim upravlja eksterni portfolio menadžer prema sporazumu Agencije za osiguranje depozita BiH s istim. Također, Centralna banka Bosne i Hercegovine, u skladu sa zaključenim ugovorima, djeluje kao bankarski i fiskalni agent Agencije za bankarstvo FBiH, Agencije za bankarstvo RS, Brčko distrikta, Federalnog ministarstva finansija te za entitetske registre vrijednosnih papira. Više na: https://cbbh.ba/Content/Read/14

 


Newsletter CBBiH